Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
Ο όρος dead presidents χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στην αμερικανική αργκό για να περιγράψει τα μετρητά. Σύντομα, όμως, οι «νεκροί πρόεδροι» μπορεί να αποκτήσουν έναν απρόσμενο... ζωντανό ανταγωνιστή. Τον Ντόναλντ Τραμπ.
Από την επιστροφή του στην εξουσία το 2025, η κυβέρνησή του έχει επιδιώξει να συνδέσει με εμφατικό τρόπο το πρόσωπο και το όνομά του με μια σειρά από ομοσπονδιακούς θεσμούς και δημόσιους χώρους, από κυβερνητικά κτίρια μέχρι πάσα εισόδου σε εθνικά πάρκα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Conversation.
Η τοποθέτηση του προσώπου του ίδιου του προέδρου πάνω στο αμερικανικό νόμισμα θα αποτελούσε, αναμφίβολα, την κορύφωση αυτής της προσπάθειας. Και το διακύβευμα δεν είναι μικρό. Η αξία των φυσικών δολαρίων που βρίσκονται σήμερα σε κυκλοφορία ξεπερνά τα 2,46 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό.
Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το αμερικανικό νόμισμα. Αφορά και την ίδια την πολιτική κουλτούρα των Ηνωμένων Πολιτειών: τι θα σήμαινε για την αμερικανική δημοκρατική παράδοση η απεικόνιση ενός εν ενεργεία προέδρου πάνω στα νομίσματα και τα χαρτονομίσματα της χώρας;
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει δηλώσει ότι δεν θεωρεί την ιδέα «κάτι ανάρμοστο». Από την άλλη, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζεφ Μέρκλεϊ έχει καταγγείλει τις κινήσεις του Τραμπ ως «αυταρχικές ενέργειες», συγκρίνοντάς τες ακόμη και με πρακτικές ηγετών όπως ο Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας.
Από τους Benjamins στους Donalds
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει κινηθεί ιδιαίτερα δραστήρια στο ζήτημα της νομισματικής απεικόνισης. Τον Ιανουάριο του 2026, οι διορισμένοι από τον Τραμπ επίτροποι της U.S. Commission of Fine Arts, της ομοσπονδιακής υπηρεσίας που γνωμοδοτεί για ζητήματα σχεδιασμού και αισθητικής, εισηγήθηκαν σχέδιο για κυκλοφορούν νόμισμα του ενός δολαρίου με το κεφάλι του προέδρου.
Αργότερα πρότειναν και διαφορετική απεικόνιση του Τραμπ για ένα αναμνηστικό χρυσό νόμισμα 24 καρατίων, το οποίο μάλιστα εισηγήθηκαν να κατασκευαστεί «όσο το δυνατόν μεγαλύτερο». Τα νομίσματα επρόκειτο αρχικά να είναι διαθέσιμα στις 4 Ιουλίου, όμως καθυστερήσεις στην παραγωγή από το αμερικανικό Νομισματοκοπείο μετέθεσαν την κυκλοφορία τους.
Η κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα και την έκδοση χαρτονομισμάτων με το όνομα του Τραμπ. Τον Μάρτιο του 2026, το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε μια ιστορική αλλαγή. Η υπογραφή του προέδρου θα εμφανίζεται πλέον στα νέα χαρτονομίσματα που θα τυπώνονται.
Τον Απρίλιο, μάλιστα, η διευθύντρια του Bureau of Engraving and Printing, Πατρίσια Σολιμένε, μετακινήθηκε αιφνιδίως από τη θέση της, αφού, σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, είχε αρνηθεί να προωθήσει σχέδιο χαρτονομίσματος των 250 δολαρίων με το πρόσωπο του Τραμπ. "The buck stopped here", έγραψε χαρακτηριστικά σε αποχαιρετιστήριο μήνυμά της προς τους συναδέλφους της.
Μετά την απομάκρυνσή της, όμως, το σχέδιο επανήλθε στο προσκήνιο. Τον Μάιο, ο Μπέσεντ παρουσίασε δημοσίως σχέδιο του χαρτονομίσματος των 250 δολαρίων με τον Τραμπ. Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό νομικό εμπόδιο. Τα νέα χαρτονομίσματα δεν μπορούν να τυπωθούν χωρίς τροποποίηση του νόμου που εδώ και 160 χρόνια απαγορεύει την απεικόνιση εν ζωή προσώπων στο αμερικανικό χαρτονόμισμα.
Το σχετικό νομοσχέδιο, γνωστό ως Donald J. Trump $250 Bill Act, βρίσκεται προς το παρόν ενώπιον της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών της Βουλής των Αντιπροσώπων. Για τα νομίσματα, αντίθετα, το υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι διαθέτει ήδη την απαιτούμενη νομική εξουσιοδότηση.
Πόσο φυσιολογικό είναι στον υπόλοιπο κόσμο;
Η απεικόνιση ενός εν ενεργεία προέδρου στα αμερικανικά νομίσματα θα αποτελούσε σαφή ρήξη με την παράδοση των ΗΠΑ. Η μοναδική προηγούμενη περίπτωση αφορά ένα αναμνηστικό νόμισμα του 1926, στο οποίο εμφανίζονταν ο τότε πρόεδρος Κάλβιν Κούλιτζ και ο Τζορτζ Ουάσινγκτον.
Τι συμβαίνει, όμως, στον υπόλοιπο κόσμο; Η ανάλυση σχεδόν 1.000 νομισμάτων από 165 ανεξάρτητα κράτη δείχνει ότι μόλις 22 χώρες, περίπου 13% του συνόλου, έχουν κυκλοφορούντα νομίσματα στα οποία εμφανίζεται ο εν ενεργεία αρχηγός του κράτους.
Και εδώ υπάρχει ένα εντυπωσιακό μοτίβο. Σχεδόν όλοι είναι κληρονομικοί μονάρχες. Σε χώρες με κληρονομική μοναρχία, είτε πρόκειται για δημοκρατικά συστήματα όπως το Ηνωμένο Βασίλειο είτε για αυταρχικά καθεστώτα όπως το Μπρουνέι, η πιθανότητα να εμφανίζεται ο μονάρχης στα νομίσματα είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Στη σχετική βάση δεδομένων, αυτό συμβαίνει περίπου στο 62% των μοναρχιών, δηλαδή σε 21 από τις 34. Στις χώρες που δεν είναι κληρονομικές μοναρχίες, η εικόνα είναι σχεδόν αντίστροφη: στο 99%, δηλαδή σε 130 από τις 131 χώρες, ο εν ενεργεία αρχηγός του κράτους δεν εμφανίζεται στα κυκλοφορούντα νομίσματα.
Η μοναδική εξαίρεση είναι η Σαμόα. Ακόμη και εκεί, όμως, η πολιτειακή παράδοση παρουσιάζει στοιχεία που παραπέμπουν σε μοναρχική κουλτούρα, καθώς ο αρχηγός του κράτους αποκαλείται «Η Αυτού Υψηλότης» και επιλέγεται παραδοσιακά από τους τέσσερις ανώτατους αρχηγούς της χώρας.
Και τι συμβαίνει με τα χαρτονομίσματα;
Παρόμοια είναι η εικόνα και στα χαρτονομίσματα. Από 84 ανεξάρτητα κράτη που εξέδωσαν 340 νέα κανονικά κυκλοφορούντα χαρτονομίσματα μεταξύ 2019 και 2024, μόλις 13 χώρες, περίπου 15%, επέλεξαν να απεικονίσουν σε αυτά τον εν ενεργεία αρχηγό του κράτους.
Με μία μόνο εξαίρεση, όλες ήταν κληρονομικές μοναρχίες. Η εξαίρεση είναι η Μποτσουάνα, μια δημοκρατική χώρα που παραδοσιακά τοποθετεί το πορτρέτο του εν ενεργεία προέδρου στο χαρτονόμισμα των 10 pula. Ο σημερινός πρόεδρος της χώρας, Ντούμα Μπόκο, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία στα τέλη του 2024, εξακολουθεί να περιμένει το δικό του χαρτονόμισμα.
Το αμερικανικό δολάριο «κομμένο και ραμμένο» για βασιλιά;
Η διεθνής εικόνα είναι σαφής: σχεδόν όλες οι χώρες που δεν είναι κληρονομικές μοναρχίες αποφεύγουν να τοποθετούν τον εν ενεργεία αρχηγό του κράτους στο νόμισμά τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελούν μοναρχία. Ως εκ τούτου, η τοποθέτηση του προσώπου του Τραμπ στο αμερικανικό νόμισμα όσο ο ίδιος βρίσκεται στην εξουσία θα αποτελούσε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη επιλογή σε παγκόσμιο επίπεδο.
Και η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος σε μια περίοδο κατά την οποία το κίνημα «No Kings» έχει κινητοποιήσει εκατομμύρια Αμερικανούς, οι οποίοι διαδηλώνουν κατά αυτού που θεωρούν μοναρχικές φιλοδοξίες του Τραμπ. Ίσως, τελικά, η εικόνα που αποτυπώνεται πάνω στο δολάριο να μην είναι απλώς ζήτημα αισθητικής ή νομισματικού σχεδιασμού.
Να αποτελεί, αντίθετα, καθρέφτη της ίδιας της πολιτικής κουλτούρας μιας χώρας που βρίσκεται αντιμέτωπη με το ερώτημα πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η προσωποποίηση της εξουσίας χωρίς να συγκρουστεί με τις δημοκρατικές της παραδόσεις.
Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google
